Distribution-Oriented Exciting Replacement Budget | New Spotlight Magazine

The past three budgets, presented by about two-thirds of the government, have seen a significant shift in target numbers in terms of both resource mobilization and expenditure.
— Read on www.spotlightnepal.com/2021/09/13/distribution-oriented-exciting-replacement-budget/

The budget has also put forward a policy to protect the interests of general investors by maintaining good financial governance in the capital market. Provision has been made to enable the potential public enterprises under the government to become self-reliant and mobilize additional sources of investment by listing them in the capital market by transforming them into fully government-owned company models as required.

कोविड को महामारिबीच भगवती जात्रा लाई सम्झदै :

शंकर मान सिंह 

​ऐतिहासिक रणउजीरेश्वरी भगवती मन्दिर पछिल्लो समय धार्मिक पर्यटकहरुका लागि उचित गन्तब्य बनेको छ ।

​यस बर्ष २०७८ मा  श्री ७ रणउजीरेश्वरी भगवती गुठी व्यवस्थापन समिति
परिवार, पाल्पाले  श्रद्धालु भक्तजनहरुमा हार्दिक विनम्र अनुरोध गर्दै कोविड १९ महामारीको विषम परिस्थितिको कारण यस वर्षको २०३औं श्री रणउजीरेश्वरी भगवती सिन्दुर यात्रा एवं अङ्ग्रेजहरुलाई परास्त गरी राष्ट्रियता बचाएको अवसरमा मनाउदै आएको विजयोत्सव दिसीसीएम्सी पाल्पाले जारी गरेको सूचना तथा गुठी व्यवस्थापन समितिको वैठकको निर्णयानुसार मन्दिरमा उपस्थित हुनुहुने सम्पूर्ण श्रद्धालु भक्तजनहरुले स्वास्थ्य मापदण्ड ( मास्कको प्रयोग तथा सामाजिक दूरी कायम गर्नु हुन) अनिवार्य रुपमा पालना गरेर मन्दिर परिसरमा प्रवेश गरिदिनु हुन अनुरोध गर्दै भाद्र १४ गते जाग्राम साँझ ८ बजेसम्म र भाद्र १५ गते बिहान ११:३० बजेसम्म मात्र भक्तजनहरुलाई माता श्री भगवतीको दर्शन गर्ने व्यवस्था गरिएको जानकारी गराएको छ । यस वर्षको जाग्राम तथा जात्रा अत्यन्तै सिमित रुपमा माताको नित्य पूजा र तान्त्रिक विधि बमोजिम गरिनु पर्ने पूजा मात्र गरिने जानकारी दिएको छ ।

​वि.सं. १९७२ मा अंग्रेजसँगको युद्धमा जानुअघि तत्कालिन तैनाथवाला कर्णेल उजीरसिंह थापाले अष्टभुजा माता भगवतीलाई लडाइँ जित्नेका साथ भाकल गरेका थिए । त्यतिबेला लडाइँ फत्ते गरी पाउँ भनी हरेक वर्ष सरकारी सम्मानका साथ रथयात्रा चलाउने कर्णेल उजीरसिंहले भाकल गरेको भन्दै सरकारी स्तरमै हरेक वर्ष रणउजीरेश्वरी भगवती जात्रा मनाउने गरिएको छ ।

​पाल्पाका तात्कालीन तैनाथवाला कर्णेल उजिरसिंहले भाकल पूरा भई विजय प्राप्त गरेको भन्दै विसं १८७२ मा तीनतले भगवती मन्दिर निर्माण गरेका थिए । हरेक वर्ष भाद्र कृष्ण नवमीका दिन पाल्पाको तानसेनमा धुमधामका साथ मनाईन यो जात्रा नेपाल अंग्रेज युद्धसँग जोडिएको हुँदा राष्ट्रिय महत्वको भनेर चर्चा हुदै आएको छ । वि.सं १८७१-७२ सालमा नेपाल अंग्रेजहरुबीच जीतगढीको युद्धमा जीत हुन नसके पनि पश्चिममा नालापानी, मलाउँ, जैठक आदि क्षेत्रमा जित भएपछि अंग्रेजहरुले आफ्नो अनुकुलनेपाललाई सुगौली सन्धीमा हस्ताक्षर गर्न बाध्य बनाएको थियो ।

​सुगौली सन्धीले नेपालको सिमाना पूर्वमा मेची नदी, पश्चिममा महाकाली, दक्षिणमा चुरे पहाड साँध लगाईदियो । नेपालले अधिकांश मैदानी इलाका गुमाउनु परे पनि मुख्य विवादको रुपमा रहेकेा बुटवल भने अंग्रेजले नेपाललाई नै दियो । बुटवल नेपालले पाउने सन्धी गरिएपछिपाल्पाका तैनाथवाला उजिरसिंह थापा निकै खुशी भए ।

​वि.सं.१९९० सालको भुईचालोले मन्दिर चर्किएर १९९२ सालमा भत्किएपछि तत्कालिन श्री ३ जुद्धशमशेरबाट मन्दिर जिर्णोद्वार गराउने हुकुम प्रमांगीअनुसार उजीरसिंहकै सन्तानले मन्दिरको वि.सं.२०३१ सालमा मन्दिरको मर्मत सम्भारको लागि तत्कालिन राजा वीरेन्द्रबाट एक लाख रुपैंया निकासा गराएको देखिन्छ ।

​तानसेनको भगवतीटोलमा रहेको श्री ७ रणउजीरेश्वरी भगवतीको मूर्ति रथमा राखेर सिन्दुर जात्रा गर्ने चलन छ । तानसेनको भगवती टोलस्थित भगवती मन्दिरबाट बाजागाजाका साथ शुरु हुने रथयात्रा तानसेन दरबार परिसर हुँदै दरबारको मुलढोकाबाट निकालेर बजार परिक्रमा गरिन्छ । नेपाली सेनाले पञ्चबली दिई विशेष पूजाअर्जना गरी रथयात्राको बजार परिक्रमापछि भगवती मन्दिर परिसरमै पुगेर विसर्जन गर्ने गरिन्छ ।

​जात्रा (चाडपर्व) नेपालमा प्रचुर मात्रामा छ, तर खट जात्रा बाँकी भन्दा केहि फरक छ। खट (काठको मञ्च) मा देवताहरुको आकृति राख्नु, र त्यसपछि उनीहरुलाई जुलूसमा निकाल्नु, खट जात्रा भनेर चिनिन्छ, एक परम्परा जो काठमाडौं उपत्यकामा पूर्व-मल्ल र मल्ल युग देखि शाह युग सम्म चेलेको र हाल सम्म कायम रहेको छ ।  राष्ट्र विस्तारको अभियानको साथसाथै, काठमाडौं उपत्यकामा मात्र प्रचलित खट जात्राको परम्परा देशका अन्य ठाउँहरुमा पनि मनाउन थाल्यो।  पाल्पाका विभिन्न भागमा खट जात्रापनि मनाइन्छ।  पाल्पा को खाट जात्राहरु मध्ये, तानसेन (भगवती जात्रा) माआयोजित एक बाकी भन्दा फरक प्रकृति को हो।  
यो जात्रा मात्र धर्म संग जोडिएको छैन, तर राष्ट्रवाद संग जोडिएको छ।  

​कम्पनी सरकारले कर्नल उजीर सिंह थापाको नेतृत्वमा लडेको लडाईमा उनीहरुका नेपाली शत्रुहरुको बहादुरी, धैर्य, रणनीतिक कौशल, र युद्धक्षेत्रको क्षमता नाप्न सक्छ।
युद्धक्षेत्रमा प्रवेश गर्नु भन्दा पहिले कर्णेल उजीर सिंह थापाले हतियार र गोला बारुदको उचित व्यवस्था गर्नुका साथै सडक र पुल र कल्भर्ट र किल्लायुक्त चौकीहरुको निर्माण कार्य युद्धस्तरमा सुरु गरेका थिए।  यसबाहेक, विभिन्न देवताहरु र देवीहरुको पूजा गरीएको थियो, र सबैभन्दा शुभ समय निर्धारित गरिएको थियो, ताकि युद्ध मा जीत सुनिश्चित गर्न को लागी।  र, तानसेन बजारको बिचमा रहेको १६ हातको महिषासुर मर्दिनी भगवतीको खुट्टा छोएर कर्नल उजीरसिंह थापाले पनि शपथ खाए, बशर्ते कि विजय उनीहरुको हो, एउटा ठूलो मन्दिर निर्माण गर्ने र सिन्दूर जात्राको आयोजना गरी देवीहरुकोसबै क्षेत्र वरिपरि प्रसिद्धि फैलाउने।  ।

​रथ पछि शहर को परिक्रमा गरीन्छ, संगै संगित ब्यान्ड र नर्तकहरु, साथ साथै नेपाली सेना को सिपाहीहरु, ढाल र तरवार बोकेर गुरुज्यु पल्टन को सिपाहीहरु, पुलिस कर्मचारीहरु, सरकारी कर्मचारीहरु, बिद्यार्थीहरु, आम जनता, र विभिन्न संघहरु र  संगठनहरु, यो नेपाली सेना ब्यारेकमा प्रवेश गर्दछ, जहाँ यो नेपाली सेना द्वारा भगवती पूजा को संचालन गर्नु अघि एक सलामी प्रदान गरीन्छ।  जब ब्यारेक को गेट्स मा प्रवेश, सिपाहीहरु आफैंले आफ्नो काँधमा रथ उठाउँछन्।
​यस यात्राको एक अन्य आधारभूत पक्ष एक नियमित पुजारी को दैनिक अनुष्ठान र मन्दिर मा पूजा गर्न को व्यवस्था हो।  पुजारी हिन्दू परम्परा र अनुष्ठान अनुसार देवी को मन्दिर को मातृ मंडली संग सम्बन्धित अनुष्ठानहरु को संचालन को ज्ञान संग कोहि हुनु पर्छ।  दुई सय वर्ष पहिले, कर्नल उजीर सिंह थापा मल्ल वर्ण विहार, ललितपुर, को चन्द्रमणि गुभाजु लाई पाल्पा ल्याएका थिए, नित्य-नौमैटिक पूजा र बर्षा बन्धन पूजा (करक पूजा), र कालरात्रि अष्टमी र चैते दशैं को दौरान तांत्रिक अनुष्ठान र पूजा गर्न।  , ​यो धेरै एउटै गुभाजु वंशजहरु आज सम्म यस मन्दिर मा पूजा सञ्चालन गरी रहेको छ।
​पाल्पाको भगवती जात्रा बुधबार , सेप्टेम्बर १ , २०७८ मा मनाइने छ।  यस जात्रा को संक्षिप्त विशेषताहरु:
१. विजय, विजय र आनन्दको उत्सव; एक विशेष सजिएको रथ र आकर्षकछाता; विभिन्न रंग को चतामरी रथमा अर्पण; कुनै जातीय भेदभाव छैन; सेनाको उपस्थिति  जुलूस; प्रत्येक घरबाट रथमा चढाईने; पाल्पा र वरपरका क्षेत्रहरु बाट भक्तहरुको उल्लेखनीय संख्या मा उपस्थिति ;  विगतको इतिहास सम्झाउन हास्य र नाटक मञ्चन;   रस्सी बाट रथ तान्ने र बोक्ने, जीवन मा कम्तीमा एक हेर्ने पर्ने जात्रा; लगभग २०० बर्ष को इतिहास संग एक सुन्दर, शक्तिशाली, गौरवशाली यात्रा।  कर्ण प्रिया बाजा, भजन, तबला, झ्याली, आदि 

पाँचवटा नाकाबाट नेपाल माथि भएको आक्रमणमा चार स्थानमा नेपालले हार व्यहोर्नु परे पनि जितगढीको लडाँइमा अंग्रेज फौजलाई नेपाली फौजले हराएको थियो । 

कृष्ण जन्माष्टमीको रात

​कृष्ण जन्माष्टमी एक छुट्टी हिन्दू संसार भर मा मनाईन्छ।  श्रीलंका बाटनेपाल सम्म, भक्तहरु भगवान कृष्ण को जन्म दिन मा उपवास र मध्यरातमा नृत्य गरेर चिन्ह लगाउँछन्।  तानसेन मा, कृष्ण जन्माष्टमी पनि एक प्रमुख छुट्टी हो जहाँ स्थानीय मन्दिरहरु लाई हिन्दुहरु लाई लाइनहरु देखी कृष्ण कोप्रार्थना र स्थान को लागी भेटीहरु देख्छन्।  तर सबैको ओठ मा वास्तविकछुट्टी भगवती जात्रा हो।

​सेप्टेम्बरको शुरुमा, कृष्ण जन्माष्टमी विश्वभर मनाईन्छ।  तर तानसेनको पनि आफ्नै स्थानीय छुट्टी छ जसले कृष्णको जन्मलाई चिह्नितगर्ने सबै उत्सवहरुलाई छाया दिन्छ।  भगवान कृष्ण को प्रार्थना पछि, धेरैस्थानीयहरु भगवती मन्दिर को भीड देख्न सकिन्छ।  दिन को समयमा एक साधारण, नम्र मन्दिर के थियो, राती नियन बत्तीहरु द्वारा जलाइएको एक रंगीन संसार मा परिणत हुन्छ।

​यस पर्व को समयमा, यो भगवती मन्दिर वरपर को आंगन यति ठूलो छ हेर्न को लागी सादा छ।  एक वर्ष एक पटक, मन्दिर मैदान तानसेन को आधा शहर समायोजित गर्न को लागी आवश्यक छ।  जबकि भक्तहरु मध्यरात को लागी घडी को लागी पर्खिरहेका छन्, ब्यान्डहरु भगवती मन्दिर को लागी ड्रम र सींग संग छुट्टी ल्याउन को लागी आउँछन् जबकि किशोरहरु रक्शी को बोतलहरु लाई गिराएर समय बिताउँछन्।

​एक दानव को आगमन



रातभरि I जब घडी १२ बजे हुन्छ, मध्यरात्रि भगवान श्रीकृष्ण को जन्म र भोलिपल्ट भगवती जात्रा को शुरुवात दुबै लाई संकेत गर्दछ।  धेरै हिन्दुहरु, तथापि, बस लाखेको रूप मा परिचित प्रसिद्ध राक्षस को एक झलक पकड्न को लागी पर्खिरहेका छन्।

​नेवार संस्कृति मा, लाखे एक राक्षस हो जो जंगल बाट अन्य दुष्ट प्राणीहरु बाट ग्रामीणहरुलाई बचाउन को लागी उभिएको छ।  नेवार लोककथा अनुसार, राक्षस मानिसहरु को बीच शहर मा बस्न चाहन्थे।  राजा शंकामा थिए, सोच्दै थिए कि यदि जनावरले मानिसको मासुको भोज गरेन भने के खान्छ?  राक्षसले राजालाई आश्वासन दिए कि उसले मासु र अण्डा मात्र खायो।  नाम “लाखे” यस प्रकार नेवार शब्द “ला” को अर्थ मासु र “खेई” को अर्थ अण्डा बाट बनेको हो।



यो पर्व, जो शाब्दिक रूप मा तानसेन लाई हरेक बर्ष उज्यालो दिन्छ, यो देवीभगवती को पूजा भन्दा धेरै धेरै छ।  

कोविड को महामारिबीच भगवती जात्रा लाई सम्झदै :शंकर मान सिंहऐतिहासिक रणउजीरेश्वरी भगवती मन्दिर पछिल्लो समय धार्मिक पर्यटकहरुका लागि उचित गन्तब्य बनेको छ ।यस बर्ष २०७८ मा श्री ७ रणउजीरेश्वरी भगवती गुठी व्यवस्थापन समितिपरिवार, पाल्पाले श्रद्धालु भक्तजनहरुमा हार्दिक विनम्र अनुरोध गर्दै कोविड १९ महामारीको विषम परिस्थितिको कारण यस वर्षको २०३औं श्री रणउजीरेश्वरी भगवती सिन्दुर यात्रा एवं अङ्ग्रेजहरुलाई परास्त गरी राष्ट्रियता बचाएको अवसरमा मनाउदै आएको विजयोत्सव दिसीसीएम्सी पाल्पाले जारी गरेको सूचना तथा गुठी व्यवस्थापन समितिको वैठकको निर्णयानुसार मन्दिरमा उपस्थित हुनुहुने सम्पूर्ण श्रद्धालु भक्तजनहरुले स्वास्थ्य मापदण्ड ( मास्कको प्रयोग तथा सामाजिक दूरी कायम गर्नु हुन) अनिवार्य रुपमा पालना गरेर मन्दिर परिसरमा प्रवेश गरिदिनु हुन अनुरोध गर्दै भाद्र १४ गते जाग्राम साँझ ८ बजेसम्म र भाद्र १५ गते बिहान ११:३० बजेसम्म मात्र भक्तजनहरुलाई माता श्री भगवतीको दर्शन गर्ने व्यवस्था गरिएको जानकारी गराएको छ । यस वर्षको जाग्राम तथा जात्रा अत्यन्तै सिमित रुपमा माताको नित्य पूजा र तान्त्रिक विधि बमोजिम गरिनु पर्ने पूजा मात्र गरिने जानकारी दिएको छ ।वि.सं. १९७२ मा अंग्रेजसँगको युद्धमा जानुअघि तत्कालिन तैनाथवाला कर्णेल उजीरसिंह थापाले अष्टभुजा माता भगवतीलाई लडाइँ जित्नेका साथ भाकल गरेका थिए । त्यतिबेला लडाइँ फत्ते गरी पाउँ भनी हरेक वर्ष सरकारी सम्मानका साथ रथयात्रा चलाउने कर्णेल उजीरसिंहले भाकल गरेको भन्दै सरकारी स्तरमै हरेक वर्ष रणउजीरेश्वरी भगवती जात्रा मनाउने गरिएको छ ।पाल्पाका तात्कालीन तैनाथवाला कर्णेल उजिरसिंहले भाकल पूरा भई विजय प्राप्त गरेको भन्दै विसं १८७२ मा तीनतले भगवती मन्दिर निर्माण गरेका थिए । हरेक वर्ष भाद्र कृष्ण नवमीका दिन पाल्पाको तानसेनमा धुमधामका साथ मनाईन यो जात्रा नेपाल अंग्रेज युद्धसँग जोडिएको हुँदा राष्ट्रिय महत्वको भनेर चर्चा हुदै आएको छ । वि.सं १८७१-७२ सालमा नेपाल अंग्रेजहरुबीच जीतगढीको युद्धमा जीत हुन नसके पनि पश्चिममा नालापानी, मलाउँ, जैठक आदि क्षेत्रमा जित भएपछि अंग्रेजहरुले आफ्नो अनुकुल नेपाललाई सुगौली सन्धीमा हस्ताक्षर गर्न बाध्य बनाएको थियो ।सुगौली सन्धीले नेपालको सिमाना पूर्वमा मेची नदी, पश्चिममा महाकाली, दक्षिणमा चुरे पहाड साँध लगाईदियो । नेपालले अधिकांश मैदानी इलाका गुमाउनु परे पनि मुख्य विवादको रुपमा रहेकेा बुटवल भने अंग्रेजले नेपाललाई नै दियो । बुटवल नेपालले पाउने सन्धी गरिएपछि पाल्पाका तैनाथवाला उजिरसिंह थापा निकै खुशी भए ।वि.सं.१९९० सालको भुईचालोले मन्दिर चर्किएर १९९२ सालमा भत्किएपछि तत्कालिन श्री ३ जुद्धशमशेरबाट मन्दिर जिर्णोद्वार गराउने हुकुम प्रमांगीअनुसार उजीरसिंहकै सन्तानले मन्दिरको वि.सं.२०३१ सालमा मन्दिरको मर्मत सम्भारको लागि तत्कालिन राजा वीरेन्द्रबाट एक लाख रुपैंया निकासा गराएको देखिन्छ ।तानसेनको भगवतीटोलमा रहेको श्री ७ रणउजीरेश्वरी भगवतीको मूर्ति रथमा राखेर सिन्दुर जात्रा गर्ने चलन छ । तानसेनको भगवती टोलस्थित भगवती मन्दिरबाट बाजागाजाका साथ शुरु हुने रथयात्रा तानसेन दरबार परिसर हुँदै दरबारको मुलढोकाबाट निकालेर बजार परिक्रमा गरिन्छ । नेपाली सेनाले पञ्चबली दिई विशेष पूजाअर्जना गरी रथयात्राको बजार परिक्रमापछि भगवती मन्दिर परिसरमै पुगेर विसर्जन गर्ने गरिन्छ ।जात्रा (चाडपर्व) नेपालमा प्रचुर मात्रामा छ, तर खट जात्रा बाँकी भन्दा केहि फरक छ। खट (काठको मञ्च) मा देवताहरुको आकृति राख्नु, र त्यसपछि उनीहरुलाई जुलूसमा निकाल्नु, खट जात्रा भनेर चिनिन्छ, एक परम्परा जो काठमाडौं उपत्यकामा पूर्व-मल्ल र मल्ल युग देखि शाह युग सम्म चेलेको र हाल सम्म कायम रहेको छ । राष्ट्र विस्तारको अभियानको साथसाथै, काठमाडौं उपत्यकामा मात्र प्रचलित खट जात्राको परम्परा देशका अन्य ठाउँहरुमा पनि मनाउन थाल्यो। पाल्पाका विभिन्न भागमा खट जात्रा पनि मनाइन्छ। पाल्पा को खाट जात्राहरु मध्ये, तानसेन (भगवती जात्रा) मा आयोजित एक बाकी भन्दा फरक प्रकृति को हो।यो जात्रा मात्र धर्म संग जोडिएको छैन, तर राष्ट्रवाद संग जोडिएको छ।कम्पनी सरकारले कर्नल उजीर सिंह थापाको नेतृत्वमा लडेको लडाईमा उनीहरुका नेपाली शत्रुहरुको बहादुरी, धैर्य, रणनीतिक कौशल, र युद्धक्षेत्रको क्षमता नाप्न सक्छ।युद्धक्षेत्रमा प्रवेश गर्नु भन्दा पहिले कर्णेल उजीर सिंह थापाले हतियार र गोला बारुदको उचित व्यवस्था गर्नुका साथै सडक र पुल र कल्भर्ट र किल्लायुक्त चौकीहरुको निर्माण कार्य युद्धस्तरमा सुरु गरेका थिए। यसबाहेक, विभिन्न देवताहरु र देवीहरुको पूजा गरीएको थियो, र सबैभन्दा शुभ समय निर्धारित गरिएको थियो, ताकि युद्ध मा जीत सुनिश्चित गर्न को लागी। र, तानसेन बजारको बिचमा रहेको १६ हातको महिषासुर मर्दिनी भगवतीको खुट्टा छोएर कर्नल उजीरसिंह थापाले पनि शपथ खाए, बशर्ते कि विजय उनीहरुको हो, एउटा ठूलो मन्दिर निर्माण गर्ने र सिन्दूर जात्राको आयोजना गरी देवीहरुको सबै क्षेत्र वरिपरि प्रसिद्धि फैलाउने। ।रथ पछि शहर को परिक्रमा गरीन्छ, संगै संगित ब्यान्ड र नर्तकहरु, साथ साथै नेपाली सेना को सिपाहीहरु, ढाल र तरवार बोकेर गुरुज्यु पल्टन को सिपाहीहरु, पुलिस कर्मचारीहरु, सरकारी कर्मचारीहरु, बिद्यार्थीहरु, आम जनता, र विभिन्न संघहरु र संगठनहरु, यो नेपाली सेना ब्यारेकमा प्रवेश गर्दछ, जहाँ यो नेपाली सेना द्वारा भगवती पूजा को संचालन गर्नु अघि एक सलामी प्रदान गरीन्छ। जब ब्यारेक को गेट्स मा प्रवेश, सिपाहीहरु आफैंले आफ्नो काँधमा रथ उठाउँछन्।यस यात्राको एक अन्य आधारभूत पक्ष एक नियमित पुजारी को दैनिक अनुष्ठान र मन्दिर मा पूजा गर्न को व्यवस्था हो। पुजारी हिन्दू परम्परा र अनुष्ठान अनुसार देवी को मन्दिर को मातृ मंडली संग सम्बन्धित अनुष्ठानहरु को संचालन को ज्ञान संग कोहि हुनु पर्छ। दुई सय वर्ष पहिले, कर्नल उजीर सिंह थापा मल्ल वर्ण विहार, ललितपुर, को चन्द्रमणि गुभाजु लाई पाल्पा ल्याएका थिए, नित्य-नौमैटिक पूजा र बर्षा बन्धन पूजा (करक पूजा), र कालरात्रि अष्टमी र चैते दशैं को दौरान तांत्रिक अनुष्ठान र पूजा गर्न। , यो धेरै एउटै गुभाजु वंशजहरु आज सम्म यस मन्दिर मा पूजा सञ्चालन गरी रहेको छ।पाल्पाको भगवती जात्रा बुधबार , सेप्टेम्बर १ , २०७८ मा मनाइने छ। यस जात्रा को संक्षिप्त विशेषताहरु:१. विजय, विजय र आनन्दको उत्सव; एक विशेष सजिएको रथ र आकर्षक छाता; विभिन्न रंग को चतामरी रथमा अर्पण; कुनै जातीय भेदभाव छैन; सेनाको उपस्थिति जुलूस; प्रत्येक घरबाट रथमा चढाईने; पाल्पा र वरपरका क्षेत्रहरु बाट भक्तहरुको उल्लेखनीय संख्या मा उपस्थिति ; विगतको इतिहास सम्झाउन हास्य र नाटक मञ्चन; रस्सी बाट रथ तान्ने र बोक्ने, जीवन मा कम्तीमा एक हेर्ने पर्ने जात्रा; लगभग २०० बर्ष को इतिहास संग एक सुन्दर, शक्तिशाली, गौरवशाली यात्रा। कर्ण प्रिया बाजा, भजन, तबला, झ्याली, आदिपाँचवटा नाकाबाट नेपाल माथि भएको आक्रमणमा चार स्थानमा नेपालले हार व्यहोर्नु परे पनि जितगढीको लडाँइमा अंग्रेज फौजलाई नेपाली फौजले हराएको थियो ।कृष्ण जन्माष्टमीको रातकृष्ण जन्माष्टमी एक छुट्टी हिन्दू संसार भर मा मनाईन्छ। श्रीलंका बाट नेपाल सम्म, भक्तहरु भगवान कृष्ण को जन्म दिन मा उपवास र मध्यरातमा नृत्य गरेर चिन्ह लगाउँछन्। तानसेन मा, कृष्ण जन्माष्टमी पनि एक प्रमुख छुट्टी हो जहाँ स्थानीय मन्दिरहरु लाई हिन्दुहरु लाई लाइनहरु देखी कृष्ण को प्रार्थना र स्थान को लागी भेटीहरु देख्छन्। तर सबैको ओठ मा वास्तविक छुट्टी भगवती जात्रा हो।सेप्टेम्बरको शुरुमा, कृष्ण जन्माष्टमी विश्वभर मनाईन्छ। तर तानसेनको पनि आफ्नै स्थानीय छुट्टी छ जसले कृष्णको जन्मलाई चिह्नित गर्ने सबै उत्सवहरुलाई छाया दिन्छ। भगवान कृष्ण को प्रार्थना पछि, धेरै स्थानीयहरु भगवती मन्दिर को भीड देख्न सकिन्छ। दिन को समयमा एक साधारण, नम्र मन्दिर के थियो, राती नियन बत्तीहरु द्वारा जलाइएको एक रंगीन संसार मा परिणत हुन्छ।यस पर्व को समयमा, यो भगवती मन्दिर वरपर को आंगन यति ठूलो छ हेर्न को लागी सादा छ। एक वर्ष एक पटक, मन्दिर मैदान तानसेन को आधा शहर समायोजित गर्न को लागी आवश्यक छ। जबकि भक्तहरु मध्यरात को लागी घडी को लागी पर्खिरहेका छन्, ब्यान्डहरु भगवती मन्दिर को लागी ड्रम र सींग संग छुट्टी ल्याउन को लागी आउँछन् जबकि किशोरहरु रक्शी को बोतलहरु लाई गिराएर समय बिताउँछन्।एक दानव को आगमनरातभरि I जब घडी १२ बजे हुन्छ, मध्यरात्रि भगवान श्रीकृष्ण को जन्म र भोलिपल्ट भगवती जात्रा को शुरुवात दुबै लाई संकेत गर्दछ। धेरै हिन्दुहरु, तथापि, बस लाखेको रूप मा परिचित प्रसिद्ध राक्षस को एक झलक पकड्न को लागी पर्खिरहेका छन्।नेवार संस्कृति मा, लाखे एक राक्षस हो जो जंगल बाट अन्य दुष्ट प्राणीहरु बाट ग्रामीणहरुलाई बचाउन को लागी उभिएको छ। नेवार लोककथा अनुसार, राक्षस मानिसहरु को बीच शहर मा बस्न चाहन्थे। राजा शंकामा थिए, सोच्दै थिए कि यदि जनावरले मानिसको मासुको भोज गरेन भने के खान्छ? राक्षसले राजालाई आश्वासन दिए कि उसले मासु र अण्डा मात्र खायो। नाम “लाखे” यस प्रकार नेवार शब्द “ला” को अर्थ मासु र “खेई” को अर्थ अण्डा बाट बनेको हो।यो पर्व, जो शाब्दिक रूप मा तानसेन लाई हरेक बर्ष उज्यालो दिन्छ, यो देवी भगवती को पूजा भन्दा धेरै धेरै छ।